Een uitvaart stopt niet na de dag van het afscheid

Het is vroeg in de ochtend. Buiten is het nog donker. De telefoon gaat.

Aan de andere kant hoor ik een vrouw die ik ken, omdat ik eerder binnen haar familie een uitvaart heb verzorgd. Haar stem is gejaagd. Ze zit in een politieauto, vertelt ze. Met zwaailichten aan is ze onderweg naar het ziekenhuis. Met spoed.

Terwijl ze spreekt, hoor ik op de achtergrond het verkeer en de sirenes. Een nieuwe dag moet nog beginnen, terwijl voor deze familie alles op het punt staat te veranderen.

Haar broer heeft een ernstig ongeluk gehad. De vooruitzichten zijn slecht. Waarschijnlijk zal hij het niet redden.

In paniek stelt ze eigenlijk maar één vraag:

Kun jij er voor ons zijn als het nodig is?

Natuurlijk. Op zo’n moment zijn er nog geen formulieren, geen keuzes over bloemen en geen gesprekken over een uitvaartkist. Er is alleen onzekerheid. Angst. En hoop tegen beter weten in.

Ik probeer haar gerust te stellen, wens de familie alle sterkte en wacht af wat komen gaat.

Een paar uur later

Diezelfde middag zit ik bij de familie aan tafel. Haar broer is overleden.

Waar enkele uren eerder nog hoop en onzekerheid waren, moeten zijn ouders en zus nu ineens nadenken over het afscheid van hun zoon en broer.

We bespreken samen hoe zijn uitvaart eruit moet zien. Hij had een verantwoordelijke functie bij een grote organisatie en kende ontzettend veel mensen. We verwachten honderden belangstellenden. Daarom wordt ruim de tijd genomen om iedereen de gelegenheid te geven op een passende manier afscheid van hem te nemen.

Het wordt een groot en indrukwekkend afscheid.

Maar voor mij eindigt het contact met deze familie niet wanneer de laatste bezoeker is vertrokken. Ik blijf betrokken. Af en toe bezoek ik zijn ouders. Rond de feestdagen stuur ik een kaart. Op bijzondere momenten een bloemetje.

Niet omdat het moet. Omdat betrokkenheid voor mij niet stopt na een uitvaart.

Jaren later gaat opnieuw de telefoon

De moeder overlijdt. Ze was ziek. Maar ze droeg ook al jarenlang het enorme verdriet van een moeder die haar eigen zoon had moeten begraven.

Opnieuw zit ik met de familie aan tafel. Opnieuw praten we over afscheid nemen.

De uitvaart vindt plaats op dezelfde locatie waar eerder afscheid werd genomen van haar zoon. Het wordt een mooie en indrukwekkende plechtigheid.

Tijdens de ceremonie is haar zoon er, op een bepaalde manier, ook weer bij. We steken een kaars voor hem aan. Een klein gebaar. Maar soms vertelt één vlammetje meer dan duizend woorden.

Dan blijft vader alleen achter

De jaren gaan voorbij. Op een zondag probeert zijn dochter hem te bellen. Zoals zo vaak zou hij die dag bij haar komen eten. Maar hij neemt niet op.

Ze vertrouwt het niet en vraagt iemand om naar zijn woning te gaan. Daar wordt duidelijk waarom de telefoon onbeantwoord bleef. Haar vader is in zijn slaap overleden. Vredig.

Naast zijn bed staat een tafeltje. Daarop staan de foto’s van zijn vrouw en zijn zoon. Twee mensen van wie hij eerder afscheid heeft moeten nemen en die tot het einde dicht bij hem zijn gebleven. Dat beeld raakt me.

Voor de derde keer samen afscheid nemen

Later zitten we opnieuw bij elkaar. Ditmaal om de uitvaart van vader voor te bereiden.

Eerst haar broer. Daarna haar moeder. En nu haar vader.

Ook zijn afscheid vindt plaats op de locatie die inmiddels zo verweven is geraakt met de geschiedenis van deze familie. Dezelfde familie. Dezelfde uitvaartverzorger. Dezelfde vertrouwde omgeving. Maar iedere keer een ander mens, een ander leven en een ander verdriet.

Wanneer je een familie door de jaren heen meerdere keren mag begeleiden, ben je op een gegeven moment niet meer alleen degene die de uitvaart organiseert. Je kent het verhaal achter de mensen. Je weet wie er gemist wordt. Je herkent de foto’s die op tafel staan. En je begrijpt soms zonder woorden waarom een bepaald muziekstuk, een kaars of een klein gebaar zoveel betekenis heeft.

Dit is voor mij uitvaartzorg

Door de jaren heen heb ik honderden families mogen begeleiden. Sommige families zie ik na de uitvaart nooit meer. Met andere families blijft jarenlang contact bestaan. Niet iedere band wordt zo intensief als in dit verhaal. Maar mijn uitgangspunt verandert niet.

Een uitvaart verzorgen betekent voor mij niet alleen dat alles op die ene dag goed geregeld moet zijn. Het betekent dat een familie erop moet kunnen vertrouwen dat je er staat wanneer hun wereld even stilstaat.

Vroeg in de ochtend. Aan de keukentafel. In een aula met honderden mensen. Of jaren later, wanneer opnieuw de telefoon gaat.

De uitvaart duurt misschien één dag. Betrokkenheid heeft geen eindtijd.