Uitleg
Zeker weten dat je dood bent
Wat als we ons vergissen?
Bang zijn voor de dood is één ding. Maar wat als je bang bent dat je helemaal niet dood bent, terwijl iedereen denkt van wel?
Het klinkt misschien als een onderwerp uit een spannende film. Iemand wordt doodverklaard, ligt in een uitvaartkist en blijkt ineens toch nog te leven.
Maar voor sommige mensen is dit helemaal geen grappige gedachte.
Sterker nog, er zijn mensen die oprecht bang zijn om levend begraven of gecremeerd te worden.
In mijn werk als uitvaartverzorger kom ik allerlei vragen en angsten tegen. De één is bang voor het sterven zelf. Een ander ziet op tegen pijn, benauwdheid of het afscheid nemen van dierbaren.
En soms komt die ene bijzondere vraag:
“Hoe weten jullie eigenlijk honderd procent zeker dat iemand overleden is?”
Een begrijpelijke vraag. Want wat gebeurt er eigenlijk tussen het moment van overlijden en het moment waarop iemand wordt overgebracht naar een uitvaartcentrum?
Dood lijken is niet hetzelfde als dood zijn
Vroeger was het vaststellen van de dood een stuk ingewikkelder dan tegenwoordig.
Er waren geen moderne medische apparatuur, geen uitgebreide diagnostische mogelijkheden en veel minder kennis over de werking van het menselijk lichaam.
Door de eeuwen heen zijn verhalen ontstaan over mensen die te vroeg dood zouden zijn verklaard.
Dat heeft bij sommige mensen een diepe angst achtergelaten.
De gedachte dat je wakker wordt in een gesloten uitvaartkist is misschien wel een van de meest beangstigende scenario’s die je kunt bedenken.
Maar hoe zit dat tegenwoordig?
Gelukkig is de medische wetenschap enorm vooruitgegaan.
En in Nederland zijn er duidelijke procedures om vast te stellen of iemand daadwerkelijk is overleden.
De arts stelt het overlijden vast, niet de uitvaartverzorger
Wanneer iemand thuis overlijdt, wordt doorgaans de huisarts of huisartsenpost ingeschakeld.
In een ziekenhuis of zorginstelling kan dit een andere bevoegde arts zijn.
Deze arts verricht de zogenaamde lijkschouw.
Dat betekent dat de arts het lichaam onderzoekt om het overlijden vast te stellen en beoordeelt of er sprake is van een natuurlijke dood.
Een arts kijkt daarbij niet alleen of iemand niet meer beweegt of niet meer reageert.
Er wordt onder andere gelet op het ontbreken van ademhaling en circulatie, de reactie van de pupillen en lichamelijke verschijnselen die bij het overlijden passen.
Afhankelijk van de omstandigheden kan aanvullend onderzoek nodig zijn.
Het is dus beslist niet zo dat iemand die stil in bed ligt zomaar dood wordt verklaard.
Een uitvaartverzorger mag niet zelf bepalen dat iemand overleden is. Dat is een medische verantwoordelijkheid.
En dat is maar goed ook.
De overlijdensverklaring: een belangrijke zekerheid
Wanneer de arts heeft vastgesteld dat iemand is overleden en overtuigd is van een natuurlijke doodsoorzaak, kan hij of zij de daarvoor bestemde verklaringen opmaken.
Daarbij gaat het onder andere om de verklaring van overlijden en de verklaring over de doodsoorzaak.
Is er twijfel over een natuurlijke dood, dan wordt de gemeentelijke lijkschouwer ingeschakeld.
Vervolgens wordt het overlijden aangegeven bij de gemeente.
De gemeente verwerkt de aangifte en geeft, wanneer aan de wettelijke voorwaarden is voldaan, het verlof tot begraven of cremeren af.
Pas met dat verlof mag de uitvaart plaatsvinden.
Er zitten dus verschillende medische, administratieve en wettelijke stappen tussen het overlijden en de uiteindelijke begrafenis of crematie.
Die procedures zijn er niet voor niets.
Maar wat als iemand in een diepe coma ligt?
Dat is een vraag die mensen mij weleens stellen.
Want iemand die bewusteloos is, kan er misschien uitzien alsof hij overleden is.
Toch is een coma iets heel anders dan overlijden.
Bij iemand in coma kunnen de hersenen ernstig ontregeld zijn, maar er zijn nog levensfuncties aanwezig. Soms worden die functies met medische apparatuur ondersteund.
Ook een sterk verlaagde lichaamstemperatuur of bepaalde medische aandoeningen kunnen het vaststellen van de dood ingewikkelder maken.
Daarom is een zorgvuldige medische beoordeling zo belangrijk.
Wanneer er twijfel bestaat, moet die eerst worden weggenomen.
Een arts zal niet uitsluitend op het uiterlijk van een persoon afgaan.
En wat gebeurt er nadat wij iemand ophalen?
Bij RustZacht Uitvaartverzorging komen wij pas voor de gebruikelijke overbrenging na overlijden wanneer het overlijden door een arts is vastgesteld en de noodzakelijke vrijgave heeft plaatsgevonden.
Wij verzorgen de overledene met aandacht en respect.
Dat kan thuis zijn, in een zorginstelling of in een uitvaartcentrum.
Daarna volgt eventueel de opbaring, waarbij nabestaanden nog afscheid kunnen nemen.
Soms duurt dat enkele dagen.
Gedurende die periode treden er natuurlijke lichamelijke veranderingen op die bij het overlijden horen.
Ook onze medewerkers zijn vertrouwd met deze veranderingen.
En mocht er ooit iets zijn dat vragen oproept, dan schakelen wij uiteraard een arts in.
Wij nemen geen medische beslissingen die niet bij ons horen.
Kun je in Nederland levend begraven of gecremeerd worden?
De angst bestaat, maar de kans dat iemand na een correcte medische vaststelling van het overlijden toch nog leeft, is tegenwoordig uitzonderlijk klein.
Juist door de medische kennis, de verplichte lijkschouw en de wettelijke procedures is er veel zekerheid.
Daarnaast mag een begrafenis of crematie in Nederland normaal gesproken niet eerder plaatsvinden dan 36 uur na het overlijden. Voor een eerdere uitvaart is speciale toestemming nodig.
Er is dus ook geen sprake van dat iemand direct na het overlijden zomaar wordt begraven of gecremeerd.
Absolute garanties over iedere denkbare medische situatie kan niemand geven, maar het systeem is erop ingericht om vergissingen te voorkomen.
Bang zijn voor de dood mag
Wat ik mensen vooral wil meegeven, is dat angst voor de dood helemaal niet vreemd is.
We weten allemaal dat we ooit overlijden.
Maar niemand weet precies hoe dat moment zal voelen.
En juist dat onbekende kan mensen bezighouden.
Sommigen zijn bang voor pijn.
Anderen voor het alleen zijn.
Weer anderen voor wat er na de dood gebeurt.
En er zijn dus ook mensen die bang zijn dat ze misschien nog leven wanneer iedereen denkt dat ze overleden zijn.
Ik vind dat we zulke angsten serieus moeten nemen.
Niet weglachen.
Niet afdoen als onzin.
Maar rustig uitleggen hoe het in Nederland geregeld is.
Want goede informatie kan veel onrust wegnemen.
Bij RustZacht nemen we ook uw zorgen serieus
Een uitvaart regelen gaat niet alleen over een uitvaartkist, een crematorium of een begraafplaats.
Het gaat ook over vertrouwen.
Over weten dat uw dierbare in goede handen is.
Over begrijpen wat er gebeurt vanaf het moment van overlijden.
En over de zekerheid dat alles zorgvuldig en volgens de regels wordt uitgevoerd.
Bij RustZacht Uitvaartverzorging leggen wij u graag uit hoe de procedure rondom het overlijden, de lijkschouw, de verzorging en de uitvaart verloopt.
Geen ingewikkelde verhalen.
Geen onnodige medische termen.
Gewoon duidelijke antwoorden op vragen die u misschien al heel lang bezighouden.
Want misschien kunnen wij de angst voor de dood niet helemaal wegnemen. Maar de angst dat iemand ten onrechte dood wordt verklaard, kunnen we met goede uitleg hopelijk wel een heel stuk kleiner maken.
En dat is óók een vorm van uitvaartzorg.
