Uit de praktijk
Bekijk het eens van de andere kant ❤️
Want wie bepaalt eigenlijk wat normaal is bij een uitvaart?
Inmiddels loop ik al heel wat jaren rond in de uitvaartbranche. En in al die jaren heb ik gemerkt dat mensen vaak denken dat er bij een uitvaart ontzettend veel regels zijn.
Mag dat eigenlijk wel? Is dat niet vreemd? Wat zullen de mensen daarvan denken?
Het zijn vragen die ik regelmatig krijg wanneer ik met mensen hun laatste wensen bespreek.
En heel vaak is mijn antwoord verrassend eenvoudig:
“Natuurlijk mag dat. Waarom zou het niet mogen?”
Want hoewel er natuurlijk wettelijke regels en praktische beperkingen zijn, bestaan er ook heel veel ongeschreven regels. Dingen die we doen omdat we ze altijd zo hebben gedaan.
Maar wie zegt dat iemand met gevouwen handen in een kist moet liggen? Wie bepaalt dat een afscheid altijd plechtig en ernstig moet zijn? En waarom zouden er eigenlijk alleen mannen een uitvaartkist mogen dragen?
Ik neem u graag mee naar vijf bijzondere afscheidswensen uit mijn jaren als uitvaartverzorger.
Vijf verhalen die misschien een beetje vreemd klinken, maar die stuk voor stuk precies pasten bij de persoon om wie het ging.
1. Mag mijn rechterarm omhoog?
Tijdens een gesprek met een dame die wist dat haar overlijden niet lang meer op zich zou laten wachten, bespraken we haar uitvaart.
We hadden het over de kist, de kleding, de bloemen en alle andere zaken die bij een afscheid komen kijken.
Tot ze mij ineens een bijzondere vraag stelde.
“Anne Wieb, mag ik eigenlijk met mijn rechterarm omhoog in de kist liggen?”
Ik keek haar aan.
“Hoe bedoelt u precies?”
“Nou, zoals ik nu ook vaak in bed lig. Met mijn rechterarm omhoog en mijn hand onder mijn hoofd. Dat ligt voor mij zo lekker.”
Ik moest glimlachen.
“Natuurlijk mag dat!”
Ze keek opgelucht. Alsof ik haar zojuist toestemming had gegeven voor iets wat eigenlijk streng verboden was.
En zo gebeurde het.
Toen de belangstellenden afscheid van haar kwamen nemen, moesten sommigen inderdaad even twee keer kijken.
Daar lag ze. In haar mooie uitvaartkist. Niet keurig met twee handen gevouwen op haar buik, maar met haar rechterarm omhoog en haar hand onder haar hoofd.
Bijna precies zoals ze de laatste weken in haar eigen bed had gelegen.
En weet u wat het mooie was?
Ze lag er niet vreemd bij. Ze lag erbij zoals iedereen haar kende.
2. Geen pak, geen overhemd, zelfs geen sokken
Een andere meneer had zijn wensen bijzonder duidelijk op papier gezet.
Hij wilde na zijn overlijden absoluut geen kleding aan.
Geen mooi pak. Geen overhemd. Geen ondergoed. En zelfs geen sokken.
Helemaal niets.
Hij wilde naakt worden gecremeerd.
Nu zijn we in de uitvaartbranche gewend om mensen netjes te verzorgen en aan te kleden. Vaak kiezen families voor de mooiste kleding die iemand bezat.
Maar deze meneer dacht daar duidelijk anders over.
En waarom zouden we zijn wens niet respecteren?
Hij zou niet open worden opgebaard. Er was gekozen voor een prachtige uitvaartmand, die voor het zicht gesloten bleef.
Dus hebben we zijn wens uitgevoerd.
Geen stropdas die nog even rechtgetrokken moest worden. Geen schoenen die eigenlijk nooit lekker zaten.
Gewoon zoals hij op de wereld was gekomen.
Zonder iets kwam hij ter wereld. En zonder iets wilde hij haar weer verlaten.
Eigenlijk zat daar best een mooie gedachte achter.
3. Die laatste halve liter whisky
Sommige mensen krijgen een brief mee in hun uitvaartkist. Anderen een foto, een knuffel of een persoonlijk voorwerp.
Maar deze meneer wilde iets anders.
Zijn laatste fles whisky moest mee.
En niet zomaar symbolisch. Nee, die whisky hoorde bij hem en moest ook daadwerkelijk met hem mee.
Nu is glas bij een crematie doorgaans niet toegestaan. Een glazen whiskyfles zomaar in de kist leggen was dus geen optie.
Maar dat betekende natuurlijk niet dat we meteen moesten zeggen dat het onmogelijk was.
We zochten naar een praktische oplossing, passend binnen de voorwaarden van het crematorium.
De whisky werd overgeschonken in een geschikte kunststof fles die mee mocht in de uitvaartkist.
En de originele, inmiddels lege whiskyfles?
Die kreeg tijdens de plechtigheid een ereplaats boven op zijn kist.
Ik vond het prachtig.
Daar stond zijn vertrouwde fles. Helemaal leeg.
Precies zoals het hoorde.
En geloof me, iedereen die hem kende, begreep waarom.
Het was misschien niet de meest traditionele manier om iemand iets mee te geven.
Maar het was wel helemaal zijn manier.
En daar ging het om.
4. Hooggeëerd publiek!
Een uitvaart begint meestal met een welkomstwoord.
“Geachte familie, vrienden en belangstellenden. Wij zijn vandaag hier samengekomen om afscheid te nemen van…”
U kent het waarschijnlijk wel.
Maar deze meneer was zijn hele leven bezeten geweest van het circus.
De piste, de muziek, de artiesten, de clowns, de spanning en het applaus. Het circus zat in zijn bloed.
Dus waarom zou zijn laatste voorstelling ineens een doodserieuze aangelegenheid moeten worden?
We besloten het anders aan te pakken.
Geen traditionele opening.
Maar:
“HOOOOOGGEËERD PUBLIEK! DAMES EN HEREN, JONGENS EN MEISJES!”
De plek waar de uitvaartkist stond, noemden we de piste.
En alsof dat nog niet bijzonder genoeg was, verscheen er tijdens de plechtigheid zelfs een clown.
Niet om het afscheid belachelijk te maken.
Maar om mensen te laten lachen.
Precies zoals meneer dat zelf zo prachtig had gevonden.
Er werd gelachen. Er werd gehuild. En soms gebeurde dat zelfs tegelijkertijd.
Want verdriet en plezier hoeven elkaar helemaal niet uit te sluiten.
Ik hoor mensen weleens zeggen dat lachen tijdens een uitvaart niet respectvol zou zijn.
Maar ik vraag me dan af:
Wat is er respectvoller dan afscheid nemen op een manier die volledig past bij het leven van de overledene?
Voor deze meneer viel het doek voor de allerlaatste keer.
Maar niet voordat hij nog één keer het middelpunt van zijn eigen piste was geweest.
5. Zes dames op zijn laatste reis
Traditioneel worden uitvaartkisten gedragen door mannen.
Vaak zes heren in een keurig donker pak, die de overledene op hun schouders naar zijn laatste rustplaats brengen.
Maar waarom eigenlijk alleen mannen?
Een meneer voor wie wij de uitvaart mochten verzorgen, was, laat ik het voorzichtig omschrijven, een groot liefhebber van vrouwelijk schoon.
En dat was bepaald geen geheim.
Dus ontstond het idee om zijn laatste reis net even anders te laten verlopen.
Wij werken regelmatig samen met onze collega’s van Ferentes, een organisatie die onder andere professionele dragers levert voor uitvaarten.
Wanneer wij dragers nodig hebben, kunnen zij precies de mensen leveren die bij een afscheid passen.
En dit keer hadden wij een heel specifiek verzoek.
Zes vrouwelijke dragers.
Geen zes heren, maar zes dames die meneer op zijn laatste reis zouden begeleiden.
En zo geschiedde.
Zes professionele vrouwelijke dragers tilden zijn uitvaartkist op hun schouders en droegen hem naar zijn laatste rustplaats.
Ik kon een glimlach niet onderdrukken.
Want als er één ding was geweest wat deze meneer prachtig zou hebben gevonden, dan was het dit wel.
Hij werd letterlijk op handen gedragen.
Nou ja, op schouders dan.
En dan ook nog door zes vrouwen.
Een mooier laatste eerbetoon hadden we voor hem bijna niet kunnen bedenken.
Maar mag dat allemaal wel?
Dat is misschien wel de belangrijkste vraag van dit hele verhaal.
Want heel veel mensen denken dat een uitvaart volgens een vast patroon moet verlopen.
Dat de overledene netjes aangekleed moet zijn. Dat de handen gevouwen moeten liggen. Dat de plechtigheid ernstig moet zijn. Dat alleen mannen de kist dragen.
Maar dat zijn vooral gewoontes.
Natuurlijk hebben we te maken met wetgeving, veiligheid, hygiëne en de voorschriften van bijvoorbeeld een crematorium of begraafplaats. Niet alles kan zomaar.
Maar binnen die grenzen is er vaak veel meer mogelijk dan mensen denken.
En wanneer iets niet op de gebruikelijke manier kan, zoeken we naar een andere oplossing.
Dat is voor mij een belangrijk onderdeel van het vak.
Niet meteen zeggen wat er allemaal niet kan.
Maar eerst kijken naar wat er wél mogelijk is.
Bekijk het eens van de andere kant
Als ik na al die jaren iets heb geleerd, dan is het wel dat er geen twee mensen hetzelfde zijn.
Waarom zouden hun uitvaarten dan wel allemaal hetzelfde moeten zijn?
De ene persoon wil een ingetogen afscheid met klassieke muziek en witte bloemen.
De ander wil een clown, een fles whisky of zes vrouwelijke dragers.
En weer iemand anders wil gewoon met zijn rechterhand onder zijn hoofd liggen.
Het ene afscheid is niet respectvoller dan het andere.
Respect zit niet in de regels die we uit gewoonte volgen.
Respect zit in het serieus nemen van de mens om wie het gaat.
Dus wanneer iemand mij bij een voorgesprek voorzichtig vraagt:
“Anne Wieb, ik heb misschien een hele gekke wens, maar zou het mogelijk zijn om…?”
Dan zeg ik meestal:
“Vertel maar. Zo gek zal het vast niet zijn.”
En soms blijkt het inderdaad een heel bijzondere wens.
Maar dat maakt mijn vak nou juist zo mooi.
Bij RustZacht geloven we niet dat een afscheid moet passen binnen een standaardplaatje. Wij vinden dat het afscheid moet passen bij de mens.
En soms moet je daarvoor gewoon even…
Het van de andere kant bekijken.
Anne Wieb Wijnsma
Uitvaartverzorger
RustZacht Uitvaartverzorging
Sinds 1994 werkzaam in de uitvaartzorg.
Bij RustZacht denken we graag met u mee over persoonlijke en bijzondere uitvaartwensen. Want zolang het verantwoord en toegestaan is, hoeft een afscheid niet volgens de gebaande paden te verlopen.
RustZacht; Omdat ieder mens een persoonlijk afscheid verdient.
