Een wandeling over Zorgvlied, waar geschiedenis, bekende Nederlanders en herinneringen samenkomen

Wie over de Amsteldijk in Amsterdam rijdt, kan de ingang van begraafplaats Zorgvlied bijna ongemerkt voorbijgaan. Achter de toegangspoort ligt namelijk een wereld die je vanaf de openbare weg nauwelijks kunt vermoeden.

Een wereld van oude bomen, kronkelende paden, indrukwekkende grafmonumenten en bijzondere verhalen.

Zorgvlied is veel meer dan een begraafplaats. Het is een monumentaal gedenkpark waar geschiedenis, kunst, architectuur en herinneringen samenkomen. En waar bekende Nederlanders hun laatste rustplaats hebben gevonden, naast duizenden mensen van wie de namen misschien minder bekend zijn, maar de verhalen minstens zo waardevol.

Vandaag maken we een wandeling over Zorgvlied.

Een stukje geschiedenis langs de Amstel

Onze wandeling begint aan de Amsteldijk 273 in Amsterdam.

Zorgvlied werd op 1 november 1870 geopend. De begraafplaats werd aangelegd voor de toenmalige gemeente Nieuwer-Amstel, het huidige Amstelveen.

En daar zit meteen een bijzonder detail.

Hoewel Zorgvlied tegenwoordig op Amsterdams grondgebied ligt, is de begraafplaats nog altijd eigendom van de gemeente Amstelveen.

Het oudste gedeelte werd ontworpen door landschapsarchitect Jan David Zocher jr., bekend om zijn Engelse landschapsstijl. Geen eindeloze rechte rijen grafstenen, maar slingerende wandelpaden, glooiende lijnen, oude bomen en verrassende doorkijkjes.

Het geeft Zorgvlied iets van een romantisch stadspark.

Sinds 2008 is Zorgvlied beschermd als rijksmonument. Wie hier wandelt, begrijpt al snel waarom.

Het Père-Lachaise van Nederland

Zorgvlied wordt weleens vergeleken met Père-Lachaise in Parijs, de beroemde begraafplaats waar onder anderen Jim Morrison en Édith Piaf hun laatste rustplaats vonden.

Die vergelijking is niet zo vreemd.

Ook op Zorgvlied liggen veel bekende kunstenaars, acteurs, schrijvers, muzikanten en politici begraven.

Tijdens onze wandeling komen we langs enkele van die bijzondere namen.

Herman Brood, een kunstenaar die ook na zijn dood opvalt

Herman Brood (1946–2001) was muzikant, schilder, acteur en bovenal een kleurrijke persoonlijkheid.

Zijn leven stond in het teken van muziek, kunst en een onmiskenbare drang naar vrijheid.

Zijn herdenkingsplek op Zorgvlied past bij die bijzondere persoonlijkheid. Geen anonieme herinnering, maar een plek die nog altijd bezoekers trekt.

Sommigen komen vanwege zijn muziek. Anderen vanwege zijn schilderijen. En weer anderen omdat Herman Brood voor hen symbool staat voor een tijdperk.

Ramses Shaffy, laat me, laat me mijn eigen gang maar gaan

Een andere bijzondere naam is Ramses Shaffy (1933–2009).

De zanger en acteur die met liedjes als Laat me en Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder een blijvende plaats veroverde in de Nederlandse muziekgeschiedenis.

Wie bij zijn graf stilstaat, denkt misschien even aan zijn stem, zijn optredens of de emotie waarmee hij zijn liedjes zong.

Dat is misschien wel het bijzondere van Zorgvlied: herinneringen krijgen hier letterlijk een plek.

Annie M.G. Schmidt, de vrouw die generaties liet dromen

Ook Annie M.G. Schmidt (1911–1995) heeft haar laatste rustplaats op Zorgvlied.

Van Jip en Janneke tot Pluk van de Petteflet, van kinderversjes tot musicals: haar verhalen zijn onderdeel geworden van het Nederlandse culturele erfgoed.

Bij haar graf komen jeugdherinneringen bijna vanzelf naar boven.

Misschien las uw moeder vroeger haar verhalen voor. Misschien heeft u dat later zelf bij uw kinderen gedaan.

Bij het graf van Annie M.G. Schmidt op begraafplaats Zorgvlied laten bezoekers regelmatig pennen achter, als eerbetoon aan de geliefde schrijfster die met haar verhalen, gedichten en liedjes generaties wist te raken.

En zo verbindt een graf soms meerdere generaties.

Harry Mulisch, verhalen die blijven bestaan

Harry Mulisch (1927–2010), een van Nederlands bekendste schrijvers, ligt eveneens op Zorgvlied begraven.

Met romans als De aanslag en De ontdekking van de hemel liet hij een indrukwekkend literair oeuvre achter.

Zijn graf herinnert ons eraan dat mensen verdwijnen, maar hun woorden, gedachten en verhalen kunnen voortleven.

Antonie Kamerling, een leven dat velen raakte

Ook acteur en zanger Antonie Kamerling (1966–2010) vond op Zorgvlied zijn laatste rustplaats.

Veel Nederlanders kennen hem van Goede Tijden, Slechte Tijden, films en muziek.

Zijn overlijden maakte destijds diepe indruk.

Bij zijn graf staan we niet alleen stil bij zijn bekendheid, maar ook bij het verdriet dat achter het verlies van een geliefde schuilgaat.

Want uiteindelijk maakt het niet uit of iemand beroemd was of niet. Voor de mensen die achterblijven, is het verlies persoonlijk.

Nog meer bekende namen op Zorgvlied

Wie verder wandelt, kan onder anderen de volgende namen tegenkomen:

• Martine Bijl (1948–2019) zangeres, actrice en televisiepresentatrice.
• Joop Doderer (1921–2005) voor velen onvergetelijk als Swiebertje.
• Frans Halsema (1939–1984) cabaretier en zanger.
• Seth Gaaikema (1939–2014) cabaretier en tekstschrijver.
• Wim Duisenberg (1935–2005) voormalig president van De Nederlandsche Bank en de Europese Centrale Bank.
• Wubbo Ockels (1946–2014) de eerste Nederlander in de ruimte.
• Oscar Carré (1846–1911) de man achter het beroemde Koninklijk Theater Carré.
• Peter Faber (1943-2026)Nederlandse acteur, bekend om zijn veelzijdige rollen in films, televisieseries en theaterproducties, kunstenaar, verbinder en zijn energieke persoonlijkheid.

Het zijn slechts enkele van de vele bijzondere mensen die hier worden herdacht.

Het indrukwekkende mausoleum van Oscar Carré

Tijdens onze wandeling komen we bij een van de meest opvallende grafmonumenten van Zorgvlied: het mausoleum van Oscar Carré.

Carré was circusdirecteur en oprichter van het theater dat nog altijd zijn naam draagt.

Zijn familiegraf is geen eenvoudige grafsteen, maar een indrukwekkend bouwwerk dat doet denken aan een kleine kapel.

Het is een van de monumenten die laten zien hoe verschillend mensen door de jaren heen hun overledenen hebben herdacht.

Van bescheiden stenen tot grote familiegraven, van klassieke beelden tot moderne kunstwerken.

Op Zorgvlied mag een grafmonument een verhaal vertellen.

Het Crematorion, een crematorium met een bijzondere betekenis

Wie verder wandelt, ontdekt een gebouw dat totaal anders oogt dan de klassieke monumenten op Zorgvlied.

Het Crematorion.

Sinds 2016 beschikt Zorgvlied over dit bijzondere crematiegebouw.

Maar waarom heet het eigenlijk Crematorion en niet gewoon crematorium?

De naam is bewust gekozen.

Crematorion is een samenvoeging van de Engelse woorden ‘cremate’ (cremeren of verbranden) en ‘Orion’ (een sterrenbeeld).

De naam verwijst naar een meer spirituele benadering van cremeren.

Ook de architectuur draagt die gedachte uit.

Het gebouw heeft de vorm van een tipi en beschikt over een zestien meter hoge pijp. De omhooggerichte vorm symboliseert als het ware een reis van de aarde naar de hemel en de kosmos.

Maar misschien is de gedachte achter het gebouw nog wel bijzonderder dan het ontwerp.

Uw dierbare begeleiden tot het allerlaatste moment

Bij veel crematoria nemen nabestaanden afscheid in de aula, waarna de uitvaartkist uit het zicht verdwijnt.

Het Crematorion biedt een andere mogelijkheid.

Na de afscheidsplechtigheid kunnen familieleden en vrienden de overledene in een rouwstoet naar het Crematorion begeleiden.

Daar bevindt zich een overdekte ruimte, het voorhof, waar men nog eenmaal samen kan zijn.

Nabestaanden kunnen ervoor kiezen de kist tot aan de ovenruimte te begeleiden. Ook is er een mogelijkheid waarbij de kist via een nis aan het zicht wordt onttrokken.

Dat maakt het afscheid bijzonder persoonlijk.

Niet omdat iedereen daarbij aanwezig moet zijn, maar omdat die keuze er is.

Bij RustZacht vinden we dat belangrijk. Een afscheid hoeft niet volgens één vast patroon te verlopen.

Het moet passen bij de overledene en de mensen die achterblijven.

’t Lalibellum: de bijzondere ondergrondse grafkelders

Een ander opmerkelijk onderdeel van Zorgvlied is het ondergrondse grafkeldercomplex ’t Lalibellum.

Dit complex werd in 2012 in gebruik genomen.

Anders dan bij een traditioneel graf in de aarde wordt de overledene hier bijgezet in een daarvoor bestemde ondergrondse grafkelder.

Het bijzondere is dat deze voorziening onderdeel uitmaakt van het gedenkpark, zonder dat de grafkelders het groene karakter van Zorgvlied overheersen.

’t Lalibellum biedt algemene keldergraven en vormt daarmee een alternatief voor traditioneel begraven.

Het laat zien dat ook een historische begraafplaats zich blijft ontwikkelen.

Een wandeling langs kunst, natuur en herinneringen

Wat Zorgvlied misschien nog wel het meest bijzonder maakt, is de afwisseling.

Het ene moment wandelt u langs een eeuwenoud familiegraf. Even verderop ziet u een modern grafmonument dat bijna op een kunstwerk lijkt.

Er zijn bijzondere grafwijken, waaronder Paradiso, waar expressieve en artistieke grafmonumenten een plek hebben gekregen.

En ondertussen zorgen de bomen, vogels en planten voor een bijna parkachtige rust.

Zorgvlied is geen plek waar alleen verdriet aanwezig is.

Het is ook een plek waar mensen wandelen, herinneringen ophalen en soms zelfs glimlachen bij het zien van een naam of een bijzonder monument.

Want achter iedere grafsteen schuilt een leven.

En ieder leven verdient het om herinnerd te worden.

Een begrafenis of crematie op Zorgvlied met RustZacht

Zorgvlied is niet alleen een historische begraafplaats die u kunt bezoeken. Het is ook een bijzondere locatie voor een eigentijds afscheid.

Bij RustZacht Uitvaartverzorging verzorgen wij zowel begrafenissen als crematies op Zorgvlied.

Daarbij kunnen we gebruikmaken van de mogelijkheden die de locatie biedt, zoals de aula, kleinere afscheidsruimten en het Crematorion.

Ook wanneer u kiest voor een eenvoudige uitvaart of een afscheid in kleine kring, bespreken we graag wat mogelijk is.

Wij zijn niet de eigenaar of beheerder van Zorgvlied. De locatie is eigendom van de gemeente Amstelveen. RustZacht verzorgt de uitvaart en begeleidt de nabestaanden.

De locatie is niet van ons, de zorg voor de uitvaart wel.

Wij bespreken uw wensen, begeleiden de uitvaart en zorgen vooraf voor duidelijkheid over de kosten.

Tot slot: neem eens de tijd voor een wandeling

Misschien heeft u nog nooit een voet op Zorgvlied gezet.

Misschien bent u er alleen geweest tijdens een uitvaart.

Maar wie de gelegenheid heeft, zou er eens rustig moeten wandelen.

Niet om uitsluitend naar graven van bekende Nederlanders te kijken, maar vooral om te ontdekken hoeveel geschiedenis, schoonheid en menselijke verhalen op één plek samenkomen.

Van Herman Brood tot Annie M.G. Schmidt. Van het indrukwekkende mausoleum van Oscar Carré tot het moderne Crematorion.

En van een eeuwenoud grafmonument tot een eenvoudige steen met slechts een naam en twee jaartallen.

Ze vertellen allemaal hetzelfde verhaal.

Dat ieder leven ooit eindigt, maar herinneringen kunnen blijven bestaan.

RustZacht Uitvaartverzorging

Een begrafenis of crematie op Zorgvlied bespreken? Wij helpen u graag, persoonlijk, zorgvuldig en met heldere tarieven.

Bel ons gerust 24 uur per dag en 7 dagen per week.