Tot aan de laatste zucht

Een uitvaart die al geregeld was, voordat het afscheid begon.

In mijn jaren als uitvaartverzorger heb ik heel wat meegemaakt. Verdrietige momenten, mooie momenten, bijzondere ontmoetingen en situaties die je nooit meer vergeet.

Maar soms gebeurt er iets waarvan je pas veel later beseft hoe bijzonder het eigenlijk was.

Dit is zo’n verhaal.

Een kennismaking die anders zou verlopen

Ik was uitgenodigd om kennis te maken met een dame op leeftijd. Mevrouw was terminaal ziek, maar nog volledig helder van geest. Ze wist dat haar leven niet lang meer zou duren en wilde graag zelf haar uitvaart voorbereiden.

Dat soort gesprekken voer ik vaker. Soms aan de keukentafel, soms in een ziekenhuis en soms, zoals in dit geval, gewoon bij iemand thuis.

Mevrouw lag in een bed van de thuiszorg, midden in haar woonkamer.

Haar dochter was bij het gesprek aanwezig.

We begonnen rustig. Ik vroeg naar haar leven, haar jeugd, de mooie herinneringen en de laatste jaren. Ze vertelde openhartig en met een opmerkelijke rust.

Het was een prettig gesprek. Ondanks de omstandigheden werd er ook gewoon gepraat over het leven. Over vroeger, over familie en over de dingen die belangrijk voor haar waren geweest.

En natuurlijk over haar afscheid.

Alles tot in de puntjes geregeld

Mevrouw wist heel goed wat ze wilde.

We bespraken de rouwkaart. De tekst die erop moest komen, de uitstraling en zelfs de foto die ze graag wilde gebruiken.

Die foto mocht ik alvast met mijn telefoon scannen. Later zou precies die foto op haar rouwkaart komen te staan.

Ook de keuze voor haar uitvaartmand was snel gemaakt. Ze koos voor de FT-22 Pitriet Honing, een warme, natuurlijk ogende uitvaartmand.

We spraken af dat ze na haar overlijden thuis zou blijven. In haar eigen bed, in haar vertrouwde omgeving, tot aan de dag van de uitvaart.

De crematie zou plaatsvinden in Crematorium Laren.

Eigenlijk verliep alles zoals je hoopt dat zo’n voorgesprek verloopt. Rustig, duidelijk en met alle ruimte voor persoonlijke wensen.

Wat me wel opviel, was het verschil tussen moeder en dochter.

Haar dochter had het zichtbaar moeilijk. Begrijpelijk natuurlijk. Ze zat daar terwijl haar moeder haar eigen afscheid aan het regelen was.

Maar bij mevrouw zag ik juist iets anders gebeuren.

Hoe langer we spraken, hoe meer ze leek te ontspannen.

Alsof er langzaam iets van haar schouders viel.

“Ik ben er klaar voor”

Het gesprek liep richting het einde.

We hadden eigenlijk alles besproken. De wensen waren duidelijk, de afspraken gemaakt en er waren nauwelijks nog vragen.

En toen gebeurde het.

Vanuit het niets zei mevrouw:

“Ik ben er klaar voor.”

Ze haalde nog één keer diep adem.

Gooide haar hoofd iets achterover.

En blies uit.

Haar laatste adem.

Zomaar.

Daar, midden in de woonkamer.

In het bijzijn van haar dochter.

En in mijn bijzijn.

Haar dochter sprong overeind.

“Mama! Mama!”

Maar mevrouw reageerde niet meer.

Ze was overleden.

Ook als uitvaartverzorger ben je gewoon een mens

Ik kan je vertellen dat ik in mijn werk best wat gewend ben.

Ik kom al jarenlang bij families op de meest kwetsbare momenten van hun leven. Ik heb veel overlijdens meegemaakt en veel verdriet gezien.

Maar dit?

Dit was anders.

Het ene moment zat ik nog met mevrouw te praten over haar uitvaart. We bespraken haar rouwkaart, haar uitvaartmand en de plek waar ze gecremeerd wilde worden.

En het volgende moment was ze er niet meer.

Ik was onder de indruk.

Natuurlijk moest er gehandeld worden. Haar dochter had mijn aandacht nodig en er moesten praktische zaken worden geregeld.

Maar ergens voelde ik ook hoe uitzonderlijk dit moment was.

Een vrouw die haar afscheid tot in detail had voorbereid en vervolgens, vrijwel direct na het afronden van dat gesprek, haar laatste adem uitblies.

Alsof ze werkelijk had gewacht totdat alles geregeld was.

Of dat ook zo was, zal niemand ooit weten.

Maar zo voelde het wel.

Precies zoals ze het wilde

Nadat de arts was geweest en het overlijden had vastgesteld, kwam ons zorgteam.

Mevrouw werd liefdevol verzorgd en bleef, zoals ze zelf had gewenst, opgebaard in haar eigen bed in de woonkamer.

Daar bleef ze tot aan de dag van haar uitvaart.

De rouwkaart werd gemaakt met de foto die ik tijdens ons gesprek nog had gescand.

De gekozen uitvaartmand werd verzorgd.

En de crematie vond plaats in Crematorium Laren.

Alles verliep zoals mevrouw het zelf had besproken.

Geen twijfel over wat ze gewild zou hebben. Geen moeilijke beslissingen die haar dochter nog moest nemen.

Haar wensen waren duidelijk.

Ze had het zelf verteld.

Letterlijk geregeld tot aan de laatste zucht.

Pas veel later besefte ik het

In de dagen na haar overlijden was ik vooral bezig met de uitvaart. Met de praktische zaken, met de begeleiding van haar dochter en met het verzorgen van een afscheid dat recht deed aan haar wensen.

Maar pas later, veel later, begon ik werkelijk te beseffen hoe bijzonder deze ontmoeting was geweest.

Voor mevrouw zelf.

Voor haar dochter.

En eerlijk gezegd ook een beetje voor mij.

Ik was niet alleen degene die haar uitvaart zou verzorgen.

Ik was erbij toen ze haar laatste adem uitblies.

Ik had haar nog gesproken, naar haar levensverhaal geluisterd en samen met haar de laatste wensen vastgelegd.

Hoe dichtbij kun je als uitvaartverzorger eigenlijk komen?

Een berichtje op haar verjaardag

Er is nog iets wat ik graag wil vertellen.

Op de verjaardag van mevrouw stuur ik haar dochter altijd even een appje.

Geen lang verhaal.

Gewoon een klein berichtje om te laten weten dat ik aan haar moeder denk. Dat ik haar niet vergeten ben. En dat ik ook haar dochter niet vergeten ben.

Want sommige ontmoetingen blijven bij je.

Niet omdat je er als uitvaartverzorger bij betrokken was, maar omdat je er als mens onderdeel van bent geworden.

En misschien is dat wel precies wat ons vak zo bijzonder maakt.

We komen bij mensen binnen op momenten waarop het leven ontzettend kwetsbaar is.

Soms voor een paar dagen.

Soms voor een paar weken.

En heel soms voor een gesprek dat eindigt op een manier die je nooit had kunnen bedenken.

Tot aan de laatste zucht.

Letterlijk….

Dit verhaal is gebaseerd op een persoonlijke ervaring uit mijn jaren als uitvaartverzorger. Uit respect voor de nabestaanden zijn namen en herkenbare persoonlijke gegevens weggelaten.

Anne Wieb Wijnsma

RustZacht Uitvaartverzorging

Persoonlijke aandacht. Niet alleen tijdens het afscheid, maar ook daarna.