Uit de praktijk
Het winnende lot
Een vader, twee kinderen, een gesloten enveloppe en een laatste verrassing die niemand had zien aankomen.
Nieuwegein, 2018.
Ik herinner mij die melding van overlijden nog goed. Niet omdat er iets bijzonders aan de hand leek, maar juist omdat het aanvankelijk zo’n gewone uitvaartmelding was.
De zoon van een overleden man belde mij. Zijn vader was die nacht overleden in een hospice in Nieuwegein. Het overlijden was verwacht. Zijn vader was al langere tijd ziek geweest en de laatste weken was duidelijk geworden dat hij niet meer beter zou worden.
Twee uur later zat ik bij de zoon aan de keukentafel.
Een kop koffie, een stapeltje papieren en een man die zojuist zijn vader had verloren.
We bespraken de uitvaart. Vader had geen ingewikkelde wensen. Het mocht allemaal eenvoudig blijven. Geen overbodige luxe, geen grootse plechtigheid. Gewoon een waardig afscheid.
Tijdens ons gesprek vertelde de zoon dat hij ook nog een zus had.
Maar met haar was al jarenlang geen contact meer.
Wat er precies tussen hen was voorgevallen, werd mij niet helemaal duidelijk. En eerlijk gezegd hoefde ik dat ook niet te weten. Sommige familiegeschiedenissen zijn zo ingewikkeld dat je daar als buitenstaander geen oordeel over kunt hebben.
Zijn dochter was niet meer bij haar vader geweest. Ook tijdens zijn laatste dagen in het hospice niet. Ze had aangegeven geen contact te willen en ook niet betrokken te willen worden bij de uitvaart.
Ik vond dat verdrietig.
Want hoe ingewikkeld een familiegeschiedenis ook is, de dood maakt alles definitief. Een ruzie kun je tijdens het leven misschien nog bijleggen. Na het overlijden blijft alleen de herinnering over aan wat ooit is gezegd. Of juist nooit meer is uitgesproken.
Twee schilderijen, twee kinderen
De zoon vertelde dat zijn vader zijn nalatenschap keurig had geregeld.
Niet dat er een enorm vermogen te verdelen viel.
Er was een oude auto, wat meubels die waarschijnlijk meer emotionele dan financiële waarde hadden en een bankrekening waarop nog ongeveer tweehonderd euro stond.
Maar vader bezat ook twee waardevolle schilderijen.
Die schilderijen waren jarenlang zijn trots geweest. Ze hingen in de woonkamer, op dezelfde plek waar ze al tientallen jaren hadden gehangen.
Vader had bij de notaris vastgelegd dat zijn zoon één schilderij zou krijgen en zijn dochter het andere.
Ondanks het jarenlange gebrek aan contact had hij haar niet vergeten.
Dat raakte mij.
Misschien wilde hij daarmee zeggen dat, wat er ook tussen hen gebeurd was, zij altijd zijn dochter zou blijven.
Want je kunt het contact met iemand verliezen, maar daarmee verdwijnt niet automatisch de liefde.
De gesloten enveloppe
Tijdens het doornemen van de administratie kwam er nog iets tevoorschijn.
Een gesloten enveloppe.
Op de voorkant stond, in het wat bibberige handschrift van vader:
‘Voor mijn kinderen. Samen openen.’
De zoon keek ernaar.
Hij draaide de enveloppe een paar keer om, maar maakte hem niet open.
‘Nou, dat zal wel weer iets van pa zijn,’ zei hij.
Hij vertelde dat zijn vader een man was geweest van kleine gewoontes. Iedere week dezelfde boodschappen, dezelfde stoel voor de televisie en af en toe een loterijlot.
‘Mijn vader zei altijd dat hij ooit nog eens rijk zou worden,’ vertelde de zoon lachend.
‘En dan zou hij ons allemaal verrassen.’
We moesten er allebei even om glimlachen.
Op dat moment hadden we werkelijk geen idee.
De Oudejaarsloterij van 2017
Een paar dagen later sprak ik de zoon opnieuw.
Er was iets gebeurd.
Hij had de enveloppe inmiddels geopend.
Niet samen met zijn zus, zoals zijn vader had gevraagd. Dat was helaas niet mogelijk gebleken. Maar hij had wel geprobeerd haar te bereiken.
In de enveloppe zat een Staatslot.
Een lot van de Oudejaarsloterij van 31 december 2017.
Daarnaast zat een klein briefje.
‘Lieve kinderen,
Ik heb jullie tijdens mijn leven niet alles kunnen geven wat ik jullie had willen geven. Maar wat ik heb, is van jullie samen.
Misschien brengt dit lot jullie nog wat geluk.
En vergeet nooit dat jullie allebei mijn kinderen zijn.
Liefs, pap.’
De zoon had het lot aanvankelijk op tafel gelegd.
Een oud lot. Waarschijnlijk niets waard.
Totdat hij, meer uit nieuwsgierigheid dan uit verwachting, de uitslag ging controleren.
Hij keek naar de cijfers.
Nog een keer.
En nog een keer.
Hij geloofde zijn ogen niet.
Het was een winnend Staatslot.
En niet zomaar een prijsje van tien of twintig euro.
Het lot bleek recht te geven op een prijs van maar liefst € 100.000,00
Een ton.
De man die was overleden met tweehonderd euro op zijn bankrekening, een oude auto en twee schilderijen, had een fortuin achtergelaten in een gewone papieren enveloppe.
Ik weet nog dat ik even stil was toen de zoon mij dit vertelde.
Je maakt in ons vak veel bijzondere dingen mee, maar dit was toch wel iets wat ik nooit had kunnen bedenken.
Maar het geld was niet het grootste probleem
Je zou denken dat iemand die plotseling honderdduizend euro erft alleen maar blij is.
Maar zo eenvoudig lag het niet.
Want er was die ene zin op het briefje.
‘Wat ik heb, is van jullie samen.’
En er was een dochter.
Een dochter die al jarenlang geen contact meer had met haar vader. Een dochter die niet bij zijn sterfbed had gezeten en die ook niet naar zijn uitvaart wilde komen.
De zoon had kunnen denken: ik heb voor vader gezorgd, ik heb alles geregeld, ik ben er altijd geweest.
En eerlijk gezegd zou ik die gedachte ergens nog kunnen begrijpen ook.
Maar hij dacht anders.
‘Mijn vader heeft dit niet voor niets zo opgeschreven,’ zei hij.
‘Hij wilde dat we het samen zouden krijgen.’
Via de notaris werd uitgezocht hoe het lot en de prijs binnen de nalatenschap moesten worden afgehandeld.
En zo werd de dochter opnieuw benaderd.
Niet vanwege een ruzie.
Niet vanwege de uitvaart.
Maar vanwege een laatste wens van haar vader.
En een winnend Staatslot.
Een ontmoeting na al die jaren
Wat er daarna gebeurde, vond ik misschien nog wel bijzonderder dan die 100.000 euro.
De dochter nam contact op.
Eerst met de notaris.
En uiteindelijk ook met haar broer.
Na jaren van stilte spraken ze elkaar weer.
Niet meteen hartelijk. Niet alsof er nooit iets was gebeurd. Daarvoor was de afstand te groot geweest en het verleden te ingewikkeld.
Maar ze spraken.
En dat was iets wat hun vader tijdens zijn leven niet meer voor elkaar had gekregen.
De broer vertelde mij later dat ze samen aan tafel hadden gezeten.
Met het briefje van vader tussen hen in.
Ze hadden gesproken over vroeger. Over hun jeugd. Over de schilderijen die bij vader aan de muur hadden gehangen. Over de vakanties die ze samen hadden gehad.
En uiteindelijk ook over de dingen die hen uit elkaar hadden gedreven.
Er werd gehuild.
Er werd gezwegen.
En er werd voor het eerst in jaren ook weer gelachen.
De prijs werd volgens de juridische afspraken afgewikkeld en tussen de kinderen verdeeld.
Maar het mooiste wat er die middag verdeeld werd, was misschien wel iets anders.
Een stukje begrip.
Een vader die toch nog iets voor elkaar kreeg
Een tijdje na de uitvaart belde de zoon mij nog eens.
Hij vertelde dat het contact met zijn zus voorzichtig was hersteld.
Ze gingen niet ineens iedere zondag bij elkaar op de koffie. Zo werkt het leven niet.
Maar er was weer contact.
En ze hadden afgesproken om samen naar het graf van hun vader te gaan.
Zijn zus was immers niet bij de uitvaart geweest.
Nu wilde ze alsnog afscheid nemen.
Samen met haar broer.
Bij het graf van de man die hen allebei had liefgehad.
De zoon zei iets wat ik nooit ben vergeten.
‘Weet je wat het gekke is? Pa heeft zijn hele leven geprobeerd ons weer bij elkaar te krijgen. En nu hij er niet meer is, is het hem toch gelukt.’
Ik moest daar later nog vaak aan denken.
Het echte winnende lot
In ons werk komen wij regelmatig bij families waar de onderlinge verhoudingen ingewikkeld zijn.
Broers en zussen die elkaar niet meer spreken. Kinderen die hun ouders jarenlang niet hebben gezien. Families waarin verdriet, boosheid en teleurstelling soms generaties lang worden meegedragen.
Een overlijden brengt mensen niet automatisch dichter bij elkaar.
Soms worden de verschillen juist groter.
En geld kan die verschillen nog verder vergroten.
Maar heel soms gebeurt het tegenovergestelde.
Dan laat iemand iets achter wat veel meer blijkt te zijn dan een bezit.
Deze vader had nauwelijks geld op zijn bankrekening. Hij reed in een oude auto, woonde tussen zijn vertrouwde meubeltjes en had twee schilderijen waar hij trots op was.
Maar ergens in een enveloppe lag een Staatslot.
Een lot dat al sinds de Oudejaarsloterij van 2017 op zijn uitslag wachtte.
Een lot dat zijn kinderen financieel onafhankelijker maakte.
Maar vooral een lot dat twee mensen, die elkaar jarenlang waren kwijtgeraakt, weer met elkaar in gesprek bracht.
En misschien, heel misschien, was dat wel precies waarop hun vader had gehoopt.
Want uiteindelijk was niet die 100.000 euro de grootste prijs.
Het echte winnende lot was dat een broer en een zus elkaar weer terugvonden.
En hun vader?
Die zou waarschijnlijk hebben geglimlacht.
‘Zie je wel,’ zou hij misschien hebben gezegd.
‘Ik zei toch altijd dat ik nog eens zou winnen.’
Tot slot
Achter iedere voordeur schuilt een verhaal. Soms verdrietig, soms ingewikkeld, soms vol onverwachte gebeurtenissen.
Als uitvaartverzorger kom ik bij mensen thuis op een van de moeilijkste momenten van hun leven. Ik zie verdriet, liefde, onbegrip, verzoening en soms zelfs een glimlach op een moment waarop niemand die verwacht.
Dit soort verhalen herinneren mij eraan dat een uitvaart over veel meer gaat dan het regelen van een afscheid.
Het gaat over mensen.
Over wat ze tijdens hun leven voor elkaar hebben betekend.
En over wat ze, soms zelfs na hun overlijden, nog voor elkaar kunnen betekenen.
