Wanneer moet een uitvaart uiterlijk plaatsvinden?

De klok begint te lopen na een overlijden

Een overlijden laat zich meestal niet plannen.

Soms overlijdt iemand na een langdurig ziekbed. Soms komt het overlijden volledig onverwacht. En soms zijn er omstandigheden waardoor eerst onderzocht moet worden waaraan iemand precies is overleden.

Voor de familie is het belangrijkste vaak dat er voldoende tijd is om afscheid te nemen.

Tijd om kinderen en kleinkinderen te informeren. Om familie uit het buitenland te laten komen. Om samen muziek uit te zoeken, foto’s te verzamelen en een plechtigheid voor te bereiden.

Maar hoeveel tijd is daarvoor wettelijk beschikbaar?

Wat zegt de wet over de datum van de uitvaart?

In Nederland bepaalt de Wet op de lijkbezorging wanneer een overledene begraven of gecremeerd mag worden.

Daarbij gelden twee belangrijke regels:

• Niet eerder dan 36 uur na het overlijden.
• Uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden.

Dat betekent dat een crematie of begrafenis doorgaans binnen deze periode moet plaatsvinden.

De dag van overlijden zelf telt niet mee bij het berekenen van de zes werkdagen. Zaterdagen, zondagen en algemeen erkende feestdagen tellen evenmin mee.

Een voorbeeld

Stel dat iemand op maandag overlijdt, in een week zonder feestdagen.

Dan begint de telling op dinsdag.

Dinsdag is de eerste werkdag, woensdag de tweede, donderdag de derde en vrijdag de vierde.

De maandag daarop is de vijfde werkdag en dinsdag de zesde.

De begrafenis of crematie moet dan uiterlijk op de dinsdag van de daaropvolgende week plaatsvinden.

Overlijdt iemand op vrijdag, dan begint de telling doorgaans pas op maandag.

Een weekend kan dus invloed hebben op de uiterste datum.

Waarom mag een uitvaart niet binnen 36 uur plaatsvinden?

De wettelijke wachttijd heeft verschillende redenen.

Er moet voldoende gelegenheid zijn om het overlijden officieel vast te stellen, de noodzakelijke documenten te regelen en eventuele vragen over de doodsoorzaak te onderzoeken.

Daarnaast biedt de termijn nabestaanden enige tijd om de eerste voorbereidingen voor de uitvaart te treffen.

In bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld vanwege religieuze gebruiken, kan toestemming worden gevraagd om eerder te begraven.

Daarvoor is toestemming nodig van de burgemeester, in overeenstemming met de officier van justitie.

Kan een uitvaart ook later plaatsvinden?

Ja, dat is onder bepaalde omstandigheden mogelijk.

Denk bijvoorbeeld aan een familie waarvan de kinderen verspreid over de wereld wonen.

Een dochter woont in Australië, een zoon in Canada en andere familieleden wonen in Nederland.

Iedereen wil graag bij het afscheid aanwezig zijn, maar reizen organiseren kost tijd.

Ook kan er sprake zijn van bijzondere religieuze omstandigheden of een lopend onderzoek naar het overlijden.

Wanneer de begrafenis of crematie later dan de zesde werkdag moet plaatsvinden, kan bij de burgemeester van de gemeente waar de overledene zich bevindt toestemming worden gevraagd voor uitstel.

Dit wordt ook wel een verlenging van de termijn van lijkbezorging genoemd.

Die toestemming wordt niet automatisch verleend.

Bij RustZacht kunnen wij helpen bij het voorbereiden en indienen van zo’n verzoek.

Wat is een natuurlijk overlijden?

Van een natuurlijk overlijden spreken we wanneer iemand overlijdt als gevolg van een ziekte of een lichamelijk proces zonder uitwendige oorzaak.

Bijvoorbeeld door:

• Een ernstige ziekte, zoals kanker.
• Hart- en vaatziekten.
• Een longziekte.
• Een natuurlijke medische complicatie.
• Andere ziekteprocessen die tot overlijden leiden.

Een natuurlijk overlijden hoeft overigens niet te betekenen dat iemand op hoge leeftijd is overleden.

Ook een jong persoon kan door ziekte een natuurlijke dood sterven.

Na het overlijden onderzoekt de behandelend arts of huisarts het lichaam. Dit noemen we de lijkschouw.

Wanneer de arts overtuigd is van een natuurlijke doodsoorzaak, kan deze de benodigde overlijdensverklaring afgeven.

Vervolgens kan de uitvaartondernemer de aangifte van overlijden verzorgen en het verlof tot begraven of cremeren aanvragen.

Wat is een niet-natuurlijk overlijden?

Bij een niet-natuurlijk overlijden is het overlijden veroorzaakt door een uitwendige factor, of kan een niet-natuurlijke oorzaak niet worden uitgesloten.

Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar de voorbeelden maken het duidelijk.

Denk aan een verkeersongeval, verdrinking, een ernstige val, vergiftiging, zelfdoding of geweld.

Ook een overlijden als gevolg van een ongeval dat weken eerder plaatsvond, kan als niet-natuurlijk worden aangemerkt.

Een voorbeeld uit het dagelijks leven

Een oudere mevrouw valt thuis van de trap en breekt haar heup.

Zij wordt opgenomen in het ziekenhuis, wordt geopereerd en ontwikkelt enkele weken later een ernstige longontsteking.

Uiteindelijk overlijdt zij.

Voor de familie voelt het misschien alsof mevrouw aan de longontsteking is overleden.

Toch kan het overlijden juridisch als niet-natuurlijk worden beschouwd wanneer er een oorzakelijk verband bestaat met de eerdere val.

Het gaat dus niet alleen om de laatste medische gebeurtenis, maar ook om de omstandigheden die uiteindelijk tot het overlijden hebben geleid.

Is euthanasie een natuurlijk overlijden?

Nee.

Hoewel euthanasie onder strikte wettelijke voorwaarden in Nederland is toegestaan, wordt een overlijden door euthanasie aangemerkt als een niet-natuurlijk overlijden.

De behandelend arts meldt het overlijden bij de gemeentelijke lijkschouwer.

Daarna worden de voorgeschreven procedures gevolgd.

Dat betekent overigens niet dat de familie automatisch te maken krijgt met een langdurig politieonderzoek.

Bij een zorgvuldig voorbereide euthanasie kan de afhandeling doorgaans zonder grote vertraging verlopen.

De regionale toetsingscommissie beoordeelt achteraf of de arts aan de wettelijke zorgvuldigheidseisen heeft voldaan.

Wat gebeurt er bij een niet-natuurlijk overlijden?

Wanneer een arts niet overtuigd is van een natuurlijke doodsoorzaak, wordt de gemeentelijke lijkschouwer ingeschakeld.

Deze forensisch arts onderzoekt de omstandigheden van het overlijden.

Afhankelijk van de situatie kunnen ook politie en justitie betrokken raken.

Dat kan voor nabestaanden schrikken zijn.

Vooral wanneer een dierbare thuis onverwacht is overleden en er opeens politie aanwezig is.

Maar het is belangrijk om te begrijpen dat een niet-natuurlijk overlijden niet automatisch betekent dat er een misdrijf heeft plaatsgevonden.

Het onderzoek is juist bedoeld om duidelijkheid te krijgen over de doodsoorzaak en de omstandigheden.

Soms is die duidelijkheid snel verkregen. In andere gevallen is aanvullend onderzoek nodig.

Wanneer wordt het lichaam vrijgegeven?

Bij een niet-natuurlijk overlijden moet de officier van justitie toestemming geven voordat de normale procedure voor begraven of cremeren kan worden afgerond.

Wanneer aanvullend onderzoek noodzakelijk is, kan het lichaam tijdelijk niet worden vrijgegeven.

In sommige gevallen wordt een gerechtelijke sectie uitgevoerd.

Dat is een medisch onderzoek waarbij de doodsoorzaak nader wordt onderzocht.

Voor nabestaanden kan dit een moeilijke periode zijn.

Zij willen hun dierbare graag naar huis of naar een uitvaartcentrum laten overbrengen, maar moeten wachten op toestemming.

Zodra het lichaam is vrijgegeven en de benodigde documenten beschikbaar zijn, kunnen de verdere voorbereidingen worden voortgezet.

En wat als het onderzoek langer duurt dan zes werkdagen?

Dat is een begrijpelijke vraag.

Stel dat iemand op maandag onverwacht overlijdt en er onderzoek wordt gedaan naar de doodsoorzaak.

Pas op vrijdag wordt duidelijk dat aanvullend onderzoek noodzakelijk is.

De wettelijke termijn loopt ondertussen door.

Wanneer duidelijk wordt dat de begrafenis of crematie niet binnen de normale termijn kan plaatsvinden, moet de benodigde toestemming voor uitstel worden geregeld.

Ook kan de officier van justitie in het kader van een onderzoek bepalen dat een lichaam voorlopig niet begraven of gecremeerd mag worden.

De familie hoeft dit niet allemaal zelf uit te zoeken.

RustZacht kan de afstemming verzorgen met de betrokken instanties en de nabestaanden informeren over wat er wel en nog niet mogelijk is.

Kan een overledene langer worden opgebaard?

Ja, mits de omstandigheden en de verzorging dit toelaten.

Bij een langere periode tussen overlijden en uitvaart is goede conservering of koeling van groot belang.

De mogelijkheden hangen af van de conditie van het lichaam, de gekozen opbaarlocatie en de beschikbare voorzieningen.

Soms kan iemand thuis opgebaard blijven. In andere situaties is opbaring in een gekoelde ruimte verstandiger.

Wij bespreken dit altijd zorgvuldig met de familie.

Want een waardig afscheid begint ook bij goede zorg voor de overledene.

Het verdriet houdt zich niet aan een wettelijke termijn

In de uitvaartzorg werken we dagelijks met agenda’s, reserveringen, wettelijke termijnen en officiële documenten.

Maar voor nabestaanden draait het om iets heel anders.

Om die laatste dagen samen.

Een dochter die nog even naast haar moeder wil zitten.

Een kleinzoon die een tekening bij de kist wil leggen.

Of een echtgenoot die iedere ochtend nog even de hand van zijn overleden vrouw wil vasthouden.

Dat zijn momenten die zich niet laten vastleggen in een wet.

Juist daarom proberen wij bij RustZacht binnen de wettelijke mogelijkheden zoveel mogelijk ruimte te creëren voor een persoonlijk afscheid.

Niet gehaast omdat het moet, maar zorgvuldig omdat het ertoe doet.

RustZacht helpt u met de juiste uitvaartdatum

Wanneer iemand overlijdt, hoeft u niet zelf uit te rekenen wat de uiterste datum van de uitvaart is.

Wij kijken naar de overlijdensdatum, de wettelijke termijn, eventuele feestdagen en de beschikbaarheid van de gewenste locatie.

Is er sprake van een niet-natuurlijk overlijden? Dan houden wij rekening met de noodzakelijke procedures en eventuele vrijgave van het lichaam.

En wanneer een uitvaart later moet plaatsvinden, bespreken wij de mogelijkheden voor uitstel.

Zo weet u waar u aan toe bent.

Want achter iedere wettelijke termijn schuilt een familie die afscheid moet nemen. En dat verdient tijd, aandacht en zorg.

RustZacht Uitvaartverzorging, wij staan naast u

Heeft u vragen over de wettelijke termijn voor een uitvaart, een niet-natuurlijk overlijden of het uitstellen van een crematie of begrafenis?

Wij helpen u graag.